افزایش تورم مسکن و فشار بیسابقه بر مستأجران
بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، تورم سالانه مسکن در سال منتهی به مهرماه ۱۴۰۴ به ۳۶.۶ درصد و تورم اجارهبها به ۳۶.۵ درصد رسیده است. در بخش خدمات نگهداری و تعمیر واحدهای مسکونی نیز تورم ۴۴.۳ درصدی ثبت شده است.
این آمارها نشان میدهد که هزینههای مسکن بخش عمده درآمد خانوارها را میبلعد و سیاستهای کنترلی دولت تاکنون تأثیر قابل توجهی بر بازار نداشته است.
طرح مسکن استیجاری؛ ایدهای مطلوب اما بدون پشتوانه مالی
وزارت راه و شهرسازی اعلام کرده است که ۱۰ هزار واحد مسکن استیجاری تا پایان سال در اختیار زوجهای جوان قرار خواهد گرفت. این طرح بر پایه خرید یا تولید واحدهای مسکونی در مراکز استانها و عرضه آنها با اجاره کنترلشده تعریف شده است.
با این حال، بسیاری از کارشناسان نسبت به موفقیت این طرح تردید دارند.کارشناسان: بدون منابع پایدار، طرح اجرایی نیست خشایار باقرپور، رئیس اتحادیه تعاونیهای عمرانی تهران، در گفتوگو با مهر اعلام کرد:مسکن استیجاری از نظر ماهیت طرحی کارآمد و موردنیاز است.اما منابع تأمین مالی آن کاملاً نامشخص است.بودجه عمومی دولت امکان پوشش چنین طرحی را ندارد؛ زیرا ناترازی بودجه بسیار عمیق است.شبکه بانکی نیز در طرحهای قبلی مانند نهضت ملی مسکن، به تعهدات خود عمل نکرده است.او تأکید کرد که انتظار تأمین مالی گسترده از بانکها یا بخش عمومی غیرواقعبینانه است.
عدم تمایل بخش خصوصی؛ ریسک بالا، بازده پایین به گفته باقرپور:بخش خصوصی به دلیل ریسک بالا،بازده اقتصادی پایین،هزینههای نگهداری و استهلاک مستمر ساختمانها،و نبود تضمینهای دولتی،تمایلی به ورود به طرح مسکن استیجاری ندارد. سرمایهگذاران حاضر نیستند داراییهای کلان خود را در پروژهای حبس کنند که سودآوری قابل قبولی ندارد.
تجربه ناکام طرحهای گذشته؛ از مسکن مهر تا نهضت ملی مسکن
بر اساس آمار وزارت راه و شهرسازی:طی شش سال آغاز نهضت ملی مسکن، فقط ۷۰ هزار واحد تحویل مردم شده است.۵۰ هزار واحد از این تعداد در یک سال اخیر تحویل شده است.این میزان در برابر وعده ساخت ۴ میلیون واحد، فاصلهای چشمگیر دارد.از مجموع ۸۵۰ هزار واحد در دست اجرا، تنها ۵۰۵ هزار واحد به شبکه بانکی متصل شدهاند.
این ارقام نشان میدهد که توان اجرایی دولت در پروژههای مسکنی محدود است و اجرای طرح مسکن استیجاری با منابع فعلی امکانپذیر نیست.
چالشهای اصلی طرح مسکن استیجاری
کارشناسان چند مانع جدی برای این طرح برمیشمارند:
- نبود منابع مالی شفاف و پایدار
- عدم انگیزه بخش خصوصی
- کندی روند تخصیص زمین
- نبود هماهنگی میان دستگاههای دولتی
- فقدان سیستم نظارت و پایش مؤثر
- تورم سالانه بالا و ناتوانی دولت در کنترل بازار مسکن
به اعتقاد متخصصان، طرح مسکن استیجاری بدون ساختار مالی بلندمدت، تنها یک وعده تبلیغاتی خواهد بود.
راهکارهای پیشنهادی برای موفقیت طرح
کارشناسان معتقدند اجرای موفق این طرح نیازمند موارد زیر است:
- تعریف منابع مالی پایدار و قابل اتکا
- ارائه تضمینهای سرمایهگذاری برای ورود بخش خصوصی
- استفاده از تسهیلات کمبهره و مدلهای اجاره بلندمدت
- اصلاح روند تخصیص زمین و کاهش بروکراسی
- ایجاد سامانههای هوشمند نظارت بر پروژهها
جمعبندی: طرح مسکن استیجاری در مسیر شکست؟
با توجه به شکاف عمیق میان توان مالی دولت و حجم وعدهها، به نظر میرسد بدون اصلاحات جدی، مسکن استیجاری نیز سرنوشت طرحهای شکستخورده قبلی را تکرار خواهد کرد.
این طرح میتواند نقش مهمی در حمایت از مستأجران و زوجهای جوان داشته باشد، اما تنها در صورتی که پشتوانه مالی قابلاعتماد، مشارکت بخش خصوصی و مدیریت حرفهای داشته باشد.
