به گزارش عصرتمدن، فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، در مراسم گرامیداشت روز جهانی اسکان بشر با تاکید بر ضرورت بازنگری در سیاست های تامین مسکن و توجه به ابعاد اجتماعی و انسانی سکونتگاه ها، گفت: در دولت چهاردهم تلاش می کنیم جهت گیری سیاست گذاری مسکن را از تولید صرف واحد مسکونی به تامین سکونتگاه های شایسته و متناسب با نیاز واقعی جامعه تغییر دهیم.
وی با اشاره به تجربه بازسازی مناطق آسیب دیده پس از جنگ ۱۲ روزه، بر ضرورت توجه به بازسازی بهتر از گذشته، تامین خدمات زیربنایی و روبنایی، ارتقای تاب آوری سکونتگاه ها و حفظ کرامت انسانی در سیاست های مسکن تاکید کرد.
بازسازی مسکن پس از جنگ؛ فرصتی برای ساخت سکونتگاه های بهتر
وزیر راه و شهرسازی با بیان اینکه روز جهانی اسکان بشر فرصتی برای بازخوانی رابطه انسان با شهر، سرپناه و حقوق بنیادین زندگی جمعی است، اظهار کرد: امروز به جای پرداختن صرف به مفاهیم نظری، باید از واقعیت های تجربه شده در جغرافیای ایران سخن گفت.
صادق با اشاره به اقدامات بازسازی پس از جنگ ۱۲ روزه افزود: در جریان این بازسازی، تعمیر، مقاوم سازی و بهسازی سازه ای در اولویت قرار گرفت و در کمتر از ۱۰ درصد موارد، نوسازی انجام شد.
وی ادامه داد: موضوع روز جهانی اسکان بشر در سال گذشته، پاسخ به سوانح و بحران های شهری ناشی از تخریب بناهای مسکونی و نحوه ساماندهی کالبدی و مدیریت بازسازی بود. در همین چارچوب، تجربه ایران نشان داد که بازسازی مناطق آسیب دیده باید متناسب با نیازهای واقعی مردم و با هدف ارتقای کیفیت سکونت انجام شود.
وزیر راه و شهرسازی با اشاره به حملات انجام شده به زیرساخت های شهری و سکونتگاه های کشور تصریح کرد: بیش از ۴۰۰ نقطه شهری و روستایی مورد اصابت قرار گرفت. در چنین شرایطی، بازسازی باید به فرصتی برای ساخت بهتر از گذشته تبدیل شود؛ رویکردی که می توان آن را بازسازی بهتر از پیش نامید.
مسکن مناسب فقط یک ساختمان و چند متر مربع نیست
صادق با تاکید بر ضرورت توجه به ابعاد مختلف حق برخورداری از مسکن مناسب گفت: هنگامی که در نظام بین الملل و اسناد معتبر حقوق بشری از حق مسکن مناسب سخن گفته می شود، باید این پیش فرض را به چالش کشید که مسکن صرفا یک ساختار کالبدی متشکل از مصالح ساختمانی یا متراژی مشخص در محاسبات است.
وی افزود: مناسب بودن مسکن مفهومی ثابت و پایان یافته نیست، بلکه فرایندی پیوسته است که با تحولات زندگی انسان ارتباط دارد. ممکن است ساختمانی در شرایط عادی و آرامش اقتصادی مناسب به نظر برسد، اما همان فضا در مواجهه با جنگ و سوانح، به دلیل قطع دسترسی ها، ناتوانی در تامین نیازهای اضطراری و از بین رفتن دلبستگی مکانی، دیگر نتواند نقش یک پناهگاه امن را ایفا کند.
وزیر راه و شهرسازی با اشاره به شاخص های هفتگانه سازمان ملل متحد برای مسکن مناسب اظهار کرد: این شاخص ها ابعاد مختلفی از حق تصرف و امنیت سکونت تا دسترسی به آب، انرژی، زیرساخت های ضروری، خدمات سلامت، امکانات انتظامی، حمل و نقل کارآمد و استطاعت پذیری مسکن را در بر می گیرد.
به گفته وی، دسترس پذیری برای گروه های مختلف جامعه، تناسب مسکن با نیازهای انسانی، توجه به شرایط اقلیمی و حفظ اصالت فرهنگی نیز از جمله موضوعاتی هستند که در ارزیابی مناسب بودن مسکن باید مورد توجه قرار گیرند.
صادق تاکید کرد: این مفاهیم نباید صرفا در اسناد و دستورالعمل ها باقی بمانند، بلکه لازم است در سیاست گذاری های کلان کشور و برنامه های اجرایی بخش مسکن مورد توجه قرار گیرند.
تجربه مسکن مهر؛ ضرورت پیوند ساخت و ساز با خدمات شهری
وزیر راه و شهرسازی با اشاره به تجربه طرح های حمایتی مسکن و مسکن مهر گفت: تجربه گذشته به ما آموخته است که اگر مسکن از پیوست های زیستی، خدمات سکونتگاهی و امکانات رفاهی جدا شود، شهرک های اقماری و خوابگاهی شکل می گیرند که به جای ایجاد آرامش، می توانند به بستری برای فرسایش اجتماعی تبدیل شوند.
وی افزود: در دولت چهاردهم تلاش می کنیم با بازنگری در تجربه های گذشته و تکمیل تعهدات طرح های پیشین، از مسکن مهر تا طرح های مسکن حمایتی ۹۹ ساله، زمینه ای فراهم کنیم که این طرح ها به سکونتگاه هایی منزوی و فاقد خدمات کافی تبدیل نشوند.
صادق با اشاره به ضرورت پیوند توسعه کالبدی با خدمات عمومی اظهار کرد: آغاز احداث دست کم ۲۰۰ مدرسه با بیش از ۲ هزار کلاس درس در مجموعه طرح های مرتبط با مسکن، یکی از اقداماتی است که در همین راستا دنبال می شود.
وی تصریح کرد: سیاست تامین مسکن باید به گونه ای باشد که در کنار ساخت واحدهای مسکونی، نیازهای آموزشی، رفاهی و اجتماعی ساکنان نیز تامین شود.
ساماندهی سکونتگاه های خودساخته و حمایت از خانوارهای کم درآمد
وزیر راه و شهرسازی با اشاره به ارائه لایحه ساماندهی اراضی تصرفی به مجلس شورای اسلامی گفت: با توجه به اینکه بخشی از جمعیت کشور در سکونتگاه هایی زندگی می کنند که به صورت خودساخته شکل گرفته اند، ساماندهی این مناطق باید با هدف افزایش امنیت سکونت، تعیین تکلیف وضعیت حقوقی اراضی و بهبود دسترسی به خدمات انجام شود.
وی با اشاره به ضرورت توجه به وضعیت این سکونتگاه ها افزود: با به رسمیت شناختن این مناطق، سنددار کردن و توجه به نیازهای خدماتی آنها، تلاش می کنیم آرامش و امنیت را به بیش از نیم میلیون خانوار کم درآمد بازگردانیم.
صادق همچنین بر ضرورت عبور از محدودیت های الگوهای گذشته تامین مسکن تاکید کرد و گفت: برای تحقق استطاعت پذیری و تنوع در الگوهای سکونت، طرح مسکن استیجاری پس از سال ها دوباره در دستور کار قرار گرفته است.
به گفته وی، زوج های جوان، خانوارهای واقع در دهک های درآمدی یک تا چهار و مددجویان نهادهای حمایتی در اولویت این برنامه قرار دارند.
وزیر راه و شهرسازی ادامه داد: در کنار این اقدامات، با تمرکز بر شهرهای کوچک و روستاها، تلاش می کنیم الگوی ساخت تدریجی مسکن توسط خود مردم را احیا کنیم تا خانوارها بتوانند متناسب با توان اقتصادی و نیازهای خود برای تامین سرپناه اقدام کنند.
بازسازی پس از جنگ باید به احیای زندگی شهری منجر شود
صادق با اشاره به ضرورت بازسازی زیرساخت های آسیب دیده در حملات اخیر اظهار کرد: در پاسخ به تخریب زیرساخت ها، تلاش کردیم بازسازی اضطراری را با بهبود نظام دسترسی شهری و بین شهری، بازسازی زیرساخت های حمل و نقل و ایجاد الگوهای پایدار تامین مالی برای بازسازی و اسکان موقت و دائم پیوند دهیم.
وی افزود: بازسازی نباید صرفا به ترمیم ساختمان های آسیب دیده محدود شود، بلکه باید زمینه بازتوانی اجتماعی، احیای زندگی شهری و بازگشت مردم به شرایط مناسب سکونت را فراهم کند.
وزیر راه و شهرسازی با تاکید بر اینکه معیار واقعی مسکن مناسب در شرایط بحرانی آشکار می شود، گفت: کشور ما در سال های اخیر و به ویژه در جریان جنگ های تحمیلی اخیر، با جلوه های تلخی از این بحران مواجه بوده است.
صادق با طرح این پرسش که در صورت هدف قرار گرفتن عمدی سکونتگاه ها و زیرساخت های شهری، حق توسعه و حق برخورداری از مسکن مناسب در نظام حقوق بین الملل چگونه باید تعریف شود، افزود: هنگامی که خانه ویران می شود، تنها یک ساختمان از بین نمی رود، بلکه حقوق سکونتی مردم نیز پایمال می شود و هسته اولیه هویت، امنیت و آرامش آنان آسیب می بیند.
مسکن مناسب در شرایط بحران باید تاب آور و بازسازی پذیر باشد
وزیر راه و شهرسازی با بیان اینکه در شرایط جنگ و بحران، مناسب بودن مسکن را نمی توان تنها با استحکام کالبدی سنجید، گفت: مسکن در چنین شرایطی زمانی شایسته و مناسب است که تاب آور و بازسازی پذیر باشد.
وی ادامه داد: ساختار کالبدی سکونتگاه باید امکان آواربرداری و امدادرسانی اضطراری را فراهم کند، به عملکرد شبکه همسایگی کمک کند، زمینه صیانت از دارایی های باقی مانده را فراهم آورد و بازتوانی اجتماعی و روانی آسیب دیدگان را تسهیل کند.
صادق افزود: همچنین باید امکان انتقال از اسکان موقت به اسکان دائم بر اساس الگوی بازسازی بهتر از گذشته فراهم شود.
وی تاکید کرد: مسکن مناسب فراتر از یک سرپناه کالبدی است و باید بتواند در برابر بحران های جمعی از زندگی انسان محافظت کند. شهرها نباید به صحنه ای برای تخریب سکونتگاه ها و از بین رفتن خانه ها تبدیل شوند، بلکه باید کانون حیات اجتماعی، همبستگی محلی و بازآفرینی امید باشند.
وزیر راه و شهرسازی با اشاره به مسئولیت ملی و بین المللی در این زمینه اظهار کرد: مسئولیت ما در سطح ملی و مسئولیت جمعی در جامعه جهانی، رها ساختن مفاهیم مسکن از اقدامات قهری یکجانبه و آمارهای سوگیرانه و حرکت به سوی تحقق پایداری زیستی و حفظ کرامت انسانی در برابر بلایای انسان ساخت است.
صادق: تهدید یک کشور و تمدن آن نباید بدون پاسخ بماند
وزیر راه و شهرسازی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نقش مجامع بین المللی در تحقق اهداف اسکان بشر گفت: در سال های مختلف، شعارهای متفاوتی برای بهبود شرایط زندگی انسان ها مطرح شده است. در دوره هایی، تغییرات اقلیمی، زلزله، فرونشست و سایر مخاطرات محیطی در کانون توجه قرار گرفته اند و برای مواجهه با آنها دستورالعمل ها و سازوکارهای بین المللی متعددی تدوین شده است.
وی افزود: اما امروز باید این پرسش را مطرح کرد که در مواجهه با تهدیدهای آشکار علیه کشورها و تمدن ها چه باید کرد و چرا در برابر چنین اظهاراتی واکنش متناسبی مشاهده نمی شود؟
وزیر راه و شهرسازی با اشاره به وضعیت غزه افزود: همان طور که پیامدهای بحران غزه به مرزهای جغرافیایی این منطقه محدود نماند، تهدید علیه امنیت و کرامت انسانی نیز مسئله ای جهانی است و باید در چارچوب مسئولیت مشترک جامعه بین المللی مورد توجه قرار گیرد.
صادق در پایان با اشاره به اهمیت برگزاری نشست های بین المللی در حوزه اسکان بشر گفت: تلاش هایی که در چارچوب برنامه اسکان بشر ملل متحد و در قالب شعارها و برنامه های سالانه انجام می شود، می تواند در بهبود شرایط زندگی و افزایش سرزندگی جوامع موثر باشد. با این حال، تحقق اهداف اسکان بشر مستلزم آن است که اصول و تعهدات مطرح شده در این نشست ها در عمل نیز دنبال شوند و حفاظت از زندگی، امنیت و کرامت انسان ها به اولویتی جدی در سطح جهانی تبدیل شود.
- نویسنده : محمد محمدیان
